بهنام شرفی- کشته شدن سالانه ۶۵ هزار نفر در اثر مصرف سیگار و خاکستر شدن ۳۰ هزار میلیارد تومان سرمایه ارزشمند نظام سلامت برای درمان سیگاری‌ها، نتیجه بی‌تفاوتی دولت و مجلس در قبال افزایش عوارض سیگار است که سالهاست ادامه دارد و هر سالی که می‌گذرد، به آمار کشته‌های سیگاری، اعتیاد نوجوانان و تلف شدن بودجه محدود نظام سلامت افزوده می‌شود.

    به گزارش بهنام شرفی، بر اساس قانون، بخشی از مالیات سیگار باید در اختیار بخش بهداشت و درمان قرار گیرد تا خرج دارو و درمان ۵۰۰ هزار سیگاری شود که سالانه در مراکز درمانی بستری می شوند، اما موضوع اینجاست که بودجه نظام سلامت در بخش عوارض سیگار در هیچ سالی افزایش قابل توجهی نداشته است و اعتراض های مسئولان وزارت بهداشت که می گویند بودجه محدود این وزارتخانه، کفاف هزینه های سرسام آور بیماران سیگاری را نمی دهد، هیچگاه راه به جایی نبرده است. البته برخی مجلسی ها نیز با آوردن دلایل مختلف، روی چندان خوشی به افزایش مالیات سیگار نشان نداده اند.

    چندی پیش دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت به برخی اظهارنظرهای مجلسی ها در خصوص تعیین عوارض سیگار واکنش نشان داد و گفت: برخی در کشور، متاسفانه عذر بدتر از گناه می‌آورند و می‌گویند اگر مالیات بر سیگار گذاشته شود، قاچاق نیز زیاد می‌شود. این در حالی است که می‌توان از محل مالیات بر سیگار که رقمی حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان سالانه است، سیستم‌های هوشمند و راهکارهای دیگری برای جلوگیری از قاچاق ایجاد کرد.

    ایرج حریرچی، سخنگوی وزارت بهداشت نیز واکنش مشابهی نسبت به مالیات سیگار داشت. او گفت: تمام مالیات دریافتی از فروش ۱۰ هزار میلیارد تومان سیگار در ایران ۶۰۰ میلیارد تومان بوده است. برخی می‌گویند که افزایش مالیات باعث افزایش قاچاق می‌شود، اما قاچاق را هم می‌توان کنترل کرد. برخی نیز می‌گویند افزایش مالیات بر دخانیات به افراد فقیر فشار وارد می‌کند، اما وقتی قیمت سیگار بالا رود، اول، فقرا و نوجوانان دختر و پسر مصرف سیگار را کاهش می‌دهند.

    قائم مقام وزارت بهداشت در ادامه صحبت هایش، از افزایش مصرف دخانیات در میان دختران نوجوان پرده برداشت و گفت که در پنج سال گذشته، آمار مصرف دخانیات در ایران از ۱۴.۹ به ۱۴.۱۳ و آمار مصرف سیگار در دختران نوجوان از کمتر از یک درصد به ۲.۱ درصد رسیده است. حریرچی، مشکل اصلی را در قیمت سیگار در ایران دانست که ۲۰ درصد کشورهای تولید کننده اصلی است. یعنی کشورهای آمریکا و انگلیس، سیگار را در کشورهای خود پنج برابر گران‌تر از ایران می‌فروشند، اما قیمت سیگار در ایران ارزان تر از ۱۸۱  کشور دنیا است.

    افزایش مالیات سیگار در پیله لابیگری

    البته فقط بحث قاچاق سیگار مطرح نیست. برخی از نمایندگان مجلس می گویند علت مخالفتشان با افزایش مالیات سیگار، نگرانی از بیکاری افراد شاغل در کارخانه های تولید سیگار و کشاورزان توتون کار است که با افزایش عوارض سیگار، از نان خوردن می افتند و ۱۰ هزار کارگر و کشاورز بیکار روی دست دولت می ماند.

     این ادعا در شرایطی مطرح می شود که دولت متعهد شده است سالانه یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار شغل ایجاد کند که اگر با این حساب جلو برویم، اشتغال مجدد ۱۰ هزار فرد بیکار، کار چندان دشواری نخواهد بود.

    اما همه داستان این نیست. دو سال پیش چیزی نمانده بود افسانه افزایش مالیات سیگار تبدیل به واقعیت شود، اما به گفته برخی نمایندگان مجلس، لابیگری مانع از افزایش عوارض شد. هرچند برخی از مجلسی ها، لابیگری در مجلس را از بیخ و بن انکار می کنند، اما دکتر عبدالرحمان رستمیان، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی با صراحت به وجود مافیای سیگار اشاره کرد و به رادیو گفت و گو گفت: سال ۹۴ زمانی که داشتیم برای سال ۹۵  عوارض سیگار را زیاد می کردیم، فشار بر ما در مجلس خیلی زیاد بود. از شرکت دخانیات خیلی ها در مجلس حضور پیدا کرده و حتی یک اطلاعیه در بین نمایندگان پخش کردند، در حالی که از نظر قانونی پخش اطلاعیه در مجلس ممنوع است اما چه اتفاقی می افتد که این کار را می کنند.

    لابیگری و مافیای سیگار، نکته ای است که دکتر حسینعلی شهریاری عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز در گفتگو با بهنام شرفی به آن اشاره می کند و می گوید: بر اساس ماده هشت قانون جامع کنترل دخانیات، سالانه باید ۱۰ درصد به قیمت محصولات دخانی از طریق افزایش مالیات اضافه شود، اما متاسفانه دست های پشت پرده مانع از افزایش عوارض سیگار می شوند و دولت نیز کمترین توجهی به این مساله ندارد.

    دکتر احمد حمزه، دیگر عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس  هم در گفتگو با خانه ملت یک علت مهم افزایش پیدا نکردن مالیات سیگار را در لابیگری می داند. به گفته او، روزی که لایحه عوارض سیگار در مجلس خوانده شد، عده ای از نمایندگان به تقلا افتادند و گفتند که در استان‌هایشان کارخانه تولید سیگار یا مزارع کشت توتون دارند. اگر مالیات سیگار تولید داخل افزایش پیدا کند، نان عده ای آجر می شود. با این استدلال، سایر نمایندگان را قانع کردند تا لایحه عوارض سیگار دوباره به کمیسیون تلفیق مجلس ارجاع داده شود که این اتفاق نیز افتاد.

    لابیگری تنها منحصر به سیگار و مالیات سیگار نیست. برخی قهوه خانه داران هم برای این که کار و کاسبی مواد دخانی و قلیانشان از سکه نیفتد، دست به دامان برخی نمایندگان مجلس شدند تا با لابیگری، نظر مساعد نمایندگان مجلس را برای قانونی‌کردن مصرف قلیان جلب کنند. مطلبی که چندی پیش دکتر محمد حسین قربانی، عضو کمیسیون بهداشت و مجلس با بهنام شرفی در میان گذاشت و گفت که شاهد حضور برخی قهوه خانه داران سنتی در مجلس و لابی آن ها با بعضی نمایندگان مجلس بوده است.

    از سوی دیگر  حمیدرضا فولادگر، عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی  در گفتگو با خانه ملت تاکید دارد که دولت باید بتواند نوسانات قیمت را با تعیین تعرفه های مدیریت کند، این مدیریت باید به گونه این باشد که متناسب با قیمت سیگار وارداتی باشد تا هم قاچاق صورت نگیرد و هم به تولید داخلی آسیب وارد نشود.

    از آخر اول هستیم

    یکی از مباحث داغ این روزهای مجلس که سبب ناراحتی  برخی از مجلسی ها شده، اعتراض کنوانسیون مبارزه با دخانیات به عملکرد ضعیف ایران در قبال مبارزه با مواد دخانی است. 

     این کنوانسیون در ماه می سال ۲۰۰۳ میلادی به تصویب مجمع بهداشت جهانی رسید و بیش از ۱۷۲ کشور جهان از جمله ایران و اتحادیه اروپا از زمان تصویب، این پیمان را امضا کرده اند. هدف این کنوانسیون، کنترل دخانیات و حفظ نسل های حال و آینده از اثرات زیانبار بهداشتی، اجتماعی زیست محیطی و اقتصادی استعمال دخانیات و قرار گرفتن افراد در معرض دود حاصل از دخانیات از طریق ایجاد چارچوبی برای اقدامات درزمینه کنترل دخانیات است.

     ایران به جهت عضویت در این کنوانسیون، باید متناسب با سیاست های آن قدم برمی داشت، اما گام چندان موثری برای مبارزه با دخانیات برنداشته است، تا جایی که بالاخره صدای کنوانسیون مبارزه با دخانیات درآمد و اعلام کرد: ایران دارای کمترین میزان مالیات سیگار در جهان است. 

     این در حالیست که طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، مالیات بر دخانیات در تمامی کشورها باید تا ۷۰ درصد افزایش پیدا کند تا میزان مصرف آن کاهش پیدا کند. اتفاقی که در طی این سال ها در ایران نیفتاده است. همین نقد را دکتر بهزاد ولی زاده، مسئول دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات نیز به عملکرد ایران در قبال مواد دخانی و سیگار وارد کرد و گفت: هم اکنون و بر اساس قیمت خرده فروشی، کمتر از ۱۰ درصد مالیات از دخانیات دریافت می‌شود. ایران تنها کشوری است که مالیات ویژه‌ای برای دخانیات وضع نکرده است.

     در بودجه ۹۵ ، بر اساس بند ب ماده ۶۹  قانون الحاق، مالیات ویژه‌ای برای دخانیات وضع کردیم، اما در سال ۹۶ این بند اجرا نشد. طبق بند پ ماده ۷۳ قانون برنامه توسعه ششم، اجرای این بند جزو مواردی است که باید اجرا شود. اما تلاش صنایعی که در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند و رقابت صنایع بین‌المللی با صنایع داخلی، مانع افزایش مالیات دخانیات می‌شود.

    نظام سلامت روی گنج ننشسته است

    اغلب نمایندگان مجلس و بویژه اعضای کمیسیون تخصصی بهداشت و درمان که از عوارض جسمی و بیماری های ناشی از مصرف سیگار آگاه هستند، قاطعانه از افزایش مالیات سیگار حمایت می کنند.

    دکتر محمد حسین قربانی، یکی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، بی توجهی دولت به افزایش مالیات سیگار را به باد انتقاد می گیرد و در گفتگو با بهنام شرفی می گوید: طبق مصوبه هیات دولت مقرر بود سالانه ۱۰ درصد به مالیات سیگار افزوده شود، اما این اتفاق رخ نداد و به همین دلیل، هم اکنون روزانه هزینه ای بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان به درمان بیماری های ناشی از استعمال دخانیات به کشور تحمیل شود. 

    حسن حسینی، عضو هیات رئیسه کمیسیون اقتصادی مجلس نیز معتقد است باید مالیات سیگار افزایش پیدا کند. او در گفتگو با خانه ملت نیز دیدگاهش هم راستا با نظر دکتر قربانی است. حسینی با بیان این که کشور هر سال هزینه سنگینی برای درمان بیماری های مرتبط با مصرف دخانیات پرداخت می کند، این سوال را مطرح می کند که چه کسانی این هزینه را باید پرداخت کنند.

    و خود پاسخ این سوال را می دهد که برای پرداخت هزینه های سنگین درمان، یا باید از بودجه عمومی برداشت یا با گرفتن مالیات و عوارض از تولیدکنندگان و واردکنندگان سیگار این هزینه ها را تامین کرد. منطقی آن است که مصرف کننده باید هزینه درمان را پرداخت کند نه اینکه دولت مجبور باشد سالانه از بودجه عمومی برای این موضوع هزینه کند.

    محمد وحدتی هلان عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در این که مصرف کنندگان سیگار خود باید هزینه های درمانش را بپردازند، با حسینی موافق است و به بهنام شرفی می گوید: منطقی نیست هزینه های درمان آنان را نیز نظام سلامت پرداخت کند؛ چرا که بخش های مختلفی وجود دارد که نیازمند بودجه بخش سلامت است. 

    رسول خضری، دیگر عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در گفتگو با خانه ملت از روش افزایش مالیات سیگار به عنوان یک اهرم کاربردی در جهت کاهش مصرف دخانیات و بیماری های ناشی از آن یاد می کند. او مالزی و فیلیپین را از کشورهای موفقی می داند که با افزایش نرخ سیگار توانسته اند مصرف مواد دخانی را به طرز چشمگیری کنترل کنند.

    این نماینده مجلس از افزایش ۵۰ درصدی نرخ سیگار ایرانی در کمیسیون تلفیق بودجه ۹۷  خبر می دهد و می گوید: ۵۰ درصد درآمد حاصل از عوارض خرده‌فروشی سیگار به وزارتخانه بهداشت، ۳۰ درصد به وزارت آموزش و پرورش و ۲۰ درصد نیز به وزارت ورزش و جوانان تخصیص پیدا می کند، بنابراین لازم بود که نرخ تولیدات داخلی افزایش داشته باشد.

    تنها راه چاره کاهش مصرف دخانیات

    مالیات سیگار، دیگر قصه زلزله و برف نیست که غافلگیر شویم و نتوانیم مدیریتش کنیم. کاهش سن مصرف به ۱۴ سال، مرگ ۶۵ هزار نفر در سال فقط بخاطر کشیدن سیگار و تحمیل هزاران میلیارد تومان به نظام سلامت برای درمان بیماری های ناشی از مصرف دخانیات هم هیچ ربطی به دشمن خارجی و توطئه و تحریم و ترامپ هم ندارد.

     چقدر جنازه باید بخاطر مصرف سیگار تولید شود و چند نوجوان باید سیگار به لب شوند تا دولت و مجلس به خودشان بیایند و قبول کنند که تنها راه کاهش مصرف مواد دخانی در کشور، افزایش مالیات است. چرا مجلس که محل قانونگذاری است، تبدیل به حیاط خلوت شده و افرادی بخاطر منافع شخصی خود براحتی سراغ برخی نمایندگان مجلس می روند و با لابیگری و شاید دادن وعده و وعید تلاش می کنند مالیات سیگار افزایش پیدا نکند. 

    آمارها گویای مرگ ۶۵ هزار نفر به دلیل مصرف سیگار هستند، اما اگر همین روند ادامه پیدا کند، شاید سال دیگر یا سال های بعد این رقم به ۱۰۰ هزار نفر و شاید هم بیشتر برسد. 

    روزگاری ترکیه هم با عوارض مصرف سیگار و هزینه های بی حساب و کتابی که به کشور و نظام سلامتش تحمیل می کرد، مواجه بود، اما بالاخره با بستن مالیات ۸۴ درصدی به خرده فروشی، میزان مصرف محصولات دخانی را از حدود ۱۱۲ میلیارد نخ به حدود ۹۲ میلیارد نخ کاهش داد و درآمد دولت نیز از ۹ میلیارد لیر به ۱۲ میلیارد لیر افزایش پیدا کرد.

    برزیل هم طی سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۳  مالیات سیگار را افزایش داد، اما برخلاف آنچه که امروز برخی نمایندگان مجلس ایران می گویند، این اقدام نه تنها باعث افزایش قاچاق سیگار نشد، بلکه سبب کاهش مصرف مواد دخانی در این کشور شد.

    وقتی کشورهایی مثل برزیل و مصر و ترکیه توانسته اند با افزایش مالیات، میزان مصرف سیگار را در کشورشان کاهش دهند، چرا ایران نتواند؟! حالا نمایندگان مجلس در برابر آزمون بزرگی قرار گرفته اند که چقدر در برابر مافیای سیگار ایستادگی می گنند و چقدر سلامت مردم و جوانان برایشان مهم است.

© تمامی حقوق مطالب برای وبسایت بهنام شرفی محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع و شرعا حرام می باشد.
قدرت گرفته از : بک لینکس